Cariës in de kindermond

Bacteriën en de biofilm – zo ontstaat cariës in de kindermond

Misschien kent u dat pluizige gevoel wanneer u met de tong over de tanden gaat. Dagelijks wordt op het oppervlak van onze tanden een laag opgebouwd die het in zich heeft: tandaanslag, plak of biofilm genoemd. Die laag bestaat uit resten van ons voedsel, bestanddelen van het speeksel en – let op – uit levende, uiterst kleine organismen. Bacteriën, uitgerust met het vermogen een blijvende relatie met onze tanden aan te gaan, zetten zich in zeer korte tijd vast. Meer bacteriën en kiemen komen erbij en er vormt zich een zachte laag die in dat stadium nog met de juiste poetstechniek te verwijderen is. Zonder de regelmatige reiniging van de tandoppervlakken en de ruimten tussen de tanden begint na uiterlijk 48 uur de kritieke fase voor het glazuur. Uit de zachte aanslag ontstaat een harde substantie – het tandsteen, dat alleen nog in de tandartspraktijk grondig kan worden verwijderd

Bepalend voor het ontstaan van cariës is het samenspel van plakbacteriën en beschikbaar voedsel, dus koolhydraten, heel in het bijzonder suiker

Cariësveroorzakende bacteriën onderscheiden zich door twee beslissende eigenschappen: ze vormen stoffen die hun een bijzonder goede hechting aan tandoppervlakken mogelijk maken. Daarom zijn ze ook een wezenlijk bestanddeel van de plak. Ze gebruiken veel koolhydraten om energie te winnen en vormen bij de afbraak zuren als stofwisselingsproducten. Die zuren maken calcium en fosfaat uit het glazuur los. Bijzonder veel zuur wordt gevormd wanneer de bacteriën licht vergistbare koolhydraten, zoals sacharose (kristalsuiker), glucose (druivensuiker) en fructose (vruchtensuiker), voor hun stofwisseling kunnen gebruiken

Kent u Streptococcus mutans?

De bacterie Streptococcus mutans speelt bij cariës een hoofdrol. Ze kan eenvoudige suikers tot zuren afbreken. Ze kan uit suiker echter ook complexere koolhydraatverbindingen opbouwen, die de kiemen zelf als voedselreserve dienen voor tijden met weinig suikeraanvoer. In die fasen grijpt ze erop terug en breekt ze af tot zuren. Streptococcus mutans behoort niet tot de oorspronkelijke mondflora. Zoals veel andere verwekkers wordt ze van mond tot mond overgedragen. Besmettingsbron kunnen moeder, vader of ook grootouders zijn. Wanneer die de fopspeen of het kinderlepeltje aflikken, worden de kiemen op de zuigeling of de peuter overgedragen. Door het nauwe contact tussen ouders en kind is overdracht juist hier niet helemaal uit te sluiten. Zinvol is daarom al bij de aanstaande moeders en vaders met de bestrijding van de kiemen te beginnen. Optimaal is wanneer al aan het begin van de zwangerschap alle tanden ofwel gezond ofwel volledig behandeld zijn. Maar op zijn minst zou na het vaststellen van de zwangerschap een tandarts moeten worden bezocht. Die kan eventuele behandelbehoefte vaststellen en de meest dringende behandelingen meteen uitvoeren. In de zwangerschap zouden twee tandartsbezoeken met professionele gebitsreiniging verplicht moeten zijn